Αν υπάρχει ένας τόπος όπου η μοίρα του ανθρώπου συνδέθηκε απόλυτα με την τέχνη της χαρτογραφίας, αυτός είναι η Βενετία. Στα στενά σοκάκια της Γαληνοτάτης, εκεί που η θάλασσα συναντά το μάρμαρο, για αιώνες οι χάρτες δεν ήταν ένα ακόμη εργαλείο. Ήταν τα σπουδαία μυστικά μιας αυτοκρατορίας που διοικούσε τον κόσμο από μια λιμνοθάλασσα.

Τον 15ο και 16ο αιώνα, η Βενετία ήταν το Google Maps της εποχής. Σωστά διαβάσατε. Ναυτικοί, έμποροι και κατάσκοποι επέστρεφαν από τα ταξίδια τους σε κάθε γωνιά του κόσμου με σημειώσεις κρυμμένες στα ρούχα τους. Στα εργαστήρια των χαρτογράφων, όπως αυτό του μοναχού Fra Mauro, οι πληροφορίες τους ενώνονταν για να δημιουργήσουν το «Mappa Mundi». Μάλιστα, ο χάρτης του, που φυλάσσεται ακόμα στην πόλη, ήταν ο πιο ακριβής του καιρού του. Επρόκειτο για μια κολοσσιαία προσπάθεια να απεικονιστεί η Ασία, η Αφρική και η Ευρώπη, πριν ακόμα ανακαλυφθεί η Αμερική.
Παλάτι των Δόγηδων
Στο Παλάτι των Δόγηδων αντίστοιχα, υπήρχε μια αίθουσα που προκαλούσε δέος. Ήταν η Sala dello Scudo. Εκεί, οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με τεράστιους χάρτες που απεικονίζουν τις κτήσεις της Βενετίας και τις γνωστές ηπείρους. Για τη Βενετία, οι χάρτες σήμαιναν δύναμη. Η διαρροή τους σε ανταγωνιστές, όπως οι Γενουάτες ή οι Πορτογάλοι, θεωρούνταν εσχάτη προδοσία, καθώς δεν έδειχναν μόνο ακτές, αλλά κάτι πολυτιμότερο. Έδειχναν τους δρόμους των μπαχαρικών και του μεταξιού, αλλά και κάθε σπουδαία πηγή πλουτισμού.
Κι ενώ ο Φλαμανδός Μερκάτορας έδωσε τη λύση για την πλοήγηση στους ωκεανούς, οι Βενετσιάνοι χαρτογράφοι επέμεναν στην αισθητική και τη λεπτομέρεια. Οι χάρτες τους ήταν γεμάτοι χρυσές λεπτομέρειες, ανεμολόγια και μυθικά πλάσματα που έβγαιναν μέσα από τη θάλασσα για να κατασπαράξουν πλοία και πλήρωμα. Ήταν μια προσπάθεια να δαμάσουν το χάος της θάλασσας μέσα από την ομορφιά.
Γέφυρα των Στεναγμών
Ωστόσο, η προβολή του κόσμου παρέμενε μια πολιτική πράξη. Η Ευρώπη έμπαινε πάντα στο κέντρο, ορίζοντας πώς οι υπόλοιποι θα έβλεπαν τον πλανήτη για τους επόμενους αιώνες. Άλλωστε, ένας χάρτης δεν είναι ποτέ μια απόλυτα ουδέτερη απεικόνιση της Γης, αλλά το αποτύπωμα του βλέμματος εκείνου που τον σχεδιάζει. Όσο για την ουσία, παραμένει ίδια. Είναι η ακατανίκητη δίψα μας να ορίσουμε το άγνωστο, ενώ ο χάρτης το μέσο που θα μας οδηγήσει στον κόσμο των ονείρων μας…