Πρόκειται για το πιο ξηρό μέρος στον πλανήτη. Είναι πιο ξηρή και πιο άνυδρη ακόμη και από τη Σαχάρα. Σε κάποιες περιοχές της, τις ονομαζόμενες υπέρξηρες, δεν έχει καταγραφεί ποτέ βροχόπτωση!
Εδώ δεν υπάρχει άμμος. Αντίθετα κυριαρχεί ένα σύμπλεγμα άγονων εδαφών, γυμνών βράχων, αμμοχάλικου και μεταλλευμάτων. Το βλέμμα πλανιέται σαστισμένο στην αγριάδα του τοπίου. Οι γεωλογικές εντάσεις αποτυπωμένες στο χώρο οδηγούν τη φαντασία στον κοσμογονικό χαρακτήρα των Άνδεων. Λόγω της απόλυτης έλλειψης υγρασίας δεν υπάρχει ίχνος ορατής ζωής. Ακόμη και οι κάκτοι δεν τολμούν να πλησιάσουν σε αυτούς τους τόπους, δεν επιβιώνουν ούτε οι μύγες, αφού δεν υπάρχει απολύτως τίποτα για να τραφούν. Βέβαια, οι συγκεκριμένες συνθήκες δεν επικρατούν σε όλη την επικράτεια της ερήμου. Όταν μάλιστα αρχίσει να φυσάει ο βολιβιανός βοριάς, οι κάτοικοι στην περιοχή γνωρίζουν καλά ότι «έρχεται βροχή», που θα ξεσπάσει ραγδαία. Σε γενικές γραμμές, πάντως, ο βοριάς δεν φυσάει συχνά, άρα σπανίως βρέχει. Η θερμοκρασία κυμαίνεται την ημέρα από 0 έως 20 βαθμούς Κελσίου, αλλά τη νύχτα σε μερικές περιοχές πέφτει πολύ κάτω από τους -20 βαθμούς. Ένα από τα πολλά μυστήρια της Ερήμου Ατακάμα είναι ο περίφημος «Γίγαντας της Ατακάμα» (Gigante de Atacama). Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ανθρωπόμορφη αναπαράσταση του κόσμου, που έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλών θεωριών για τη σημασία της: για πολλούς αντιπροσωπεύει μάλλον κάποιο ιερό πρόσωπο των Ινδιάνων ή μια θεότητα, ενώ το γεγονός ότι η ύψους 119 μέτρων φιγούρα μοιάζει με αστροναύτη, έχει εγείρει εικασίες για επισκέψεις εξωγήινων.