Στους πρόποδες του λόφου Γορίτσα και δίπλα στη λίμνη Παμβώτιδα, μόλις 4 χιλιόμετρα από τα Ιωάννινα, κρύβεται ένα από τα εντυπωσιακότερα σπήλαια της Ελλάδας – το Σπήλαιο Περάματος. Αν και εξωτερικά τίποτα δεν προδίδει το θαύμα που βρίσκεται κάτω από τα πόδια μας, το εσωτερικό του σπηλαίου μοιάζει με υπόγεια γλυπτοθήκη της φύσης.

Το σπήλαιο ανακαλύφθηκε τυχαία την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν κάτοικοι του χωριού αναζητούσαν καταφύγιο από τους βομβαρδισμούς. Η συστηματική εξερεύνηση ξεκίνησε το 1956 από τον σπηλαιολόγο Γιάννη Πετρόχειλο και τη σύζυγό του Άννα. Από τότε το σπήλαιο αποκαλύπτει συνεχώς την εκπληκτική γεωλογική του ιστορία, που χρονολογείται εκατομμύρια χρόνια πίσω.


Το σπήλαιο αναπτύσσεται σε τέσσερα γεωλογικά επίπεδα και εκτείνεται σε μήκος περίπου 1.100 μέτρων. Η θερμοκρασία του παραμένει σταθερή, γύρω στους 17-18°C, με υγρασία που ξεπερνά το 90%. Αυτές οι συνθήκες επιτρέπουν την συνεχή δημιουργία σταλακτιτών και σταλαγμιτών, διαμορφώνοντας έναν χώρο εντυπωσιακής φυσικής τέχνης. Μέσα του συναντά κανείς πάνω από 40 διαφορετικούς τύπους σταλακτιτικών και σταλαγμιτικών σχηματισμών – από λεπτεπίλεπτα "καλαμάκια" μέχρι τεράστιες στήλες και πέτρινες κουρτίνες. Οι σχηματισμοί θυμίζουν μορφές ζώων, ανθρώπων και μυθικών πλασμάτων.


Κατά τη διάρκεια των ερευνών, εντοπίστηκαν οστά σπηλαίων αρκούδων, που πιστεύεται ότι κατοικούσαν στο σπήλαιο πριν από 200.000 χρόνια. Αυτό δίνει στο Σπήλαιο Περάματος όχι μόνο γεωλογική, αλλά και παλαιοντολογική σημασία. Η διαδρομή είναι εύκολα προσβάσιμη και η πορεία μέσα στο σπήλαιο μοιάζει με υπόγειο ταξίδι στον χρόνο. Η ακουστική, οι σκιές και τα χρώματα των σχηματισμών δημιουργούν μια σχεδόν ονειρική εμπειρία. Από την έξοδο, η θέα προς τη λίμνη και τα Ιωάννινα είναι μαγευτική — εξού και το παλιότερο όνομα του σπηλαίου ως «Πανοράματος».