Στη βορειοδυτική Ήπειρο, μόλις 20 χλμ. από τα Ιωάννινα, βρίσκεται το Καλπάκι, ένα χωριό που ησύχασε μόνο όταν γράφτηκε στις σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας με ανεξίτηλα γράμματα. Δεν είναι απλώς μια στάση στον δρόμο προς τα Ζαγοροχώρια. Είναι σύμβολο εθνικής μνήμης και αντίστασης. Κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940, η περιοχή του Καλπακίου αποτέλεσε το πρώτο και κρίσιμο πεδίο μάχης ανάμεσα στον ελληνικό και τον ιταλικό στρατό. Εδώ διαδραματίστηκε η περίφημη Μάχη του Καλπακίου (ή Μάχη της Ελαίας–Καλαμά), από τις 28 Οκτωβρίου έως τις 9 Νοεμβρίου 1940, όπου οι ελληνικές δυνάμεις κατάφεραν να ανακόψουν την ιταλική εισβολή, δίνοντας το έναυσμα για την αντεπίθεση στο αλβανικό μέτωπο.


Για να τιμηθεί η ηρωική αυτή αντίσταση, έχει ιδρυθεί το Πολεμικό Μουσείο Καλπακίου, ακριβώς δίπλα στον λόφο που δέσποζαν τα ελληνικά πολυβολεία. Στους εκθεσιακούς του χώρους παρουσιάζονται όπλα, στολές, έγγραφα, φωτογραφίες και σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό από το Έπος του ’40. Ο επισκέπτης δεν αποκομίζει μόνο γνώση· νιώθει σεβασμό και συγκίνηση για όσους πολέμησαν σε έναν αγώνα άνισο αλλά αποφασιστικό. Στον κοντινό λόφο δεσπόζει και το Μνημείο του Μαχητή, με μια εντυπωσιακή μορφή στρατιώτη, που ατενίζει το μέτωπο, θυμίζοντας στους περαστικούς πως η ελευθερία δεν ήταν ποτέ δεδομένη. Η στάση στο Καλπάκι είναι κάτι παραπάνω από τουριστική επίσκεψη: είναι μια ευκαιρία να σταθούμε με σεβασμό μπροστά στην Ιστορία.