Οι Μέλπα ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Χρησιμοποιούν παλαιολιθικά εργαλεία, καλλιεργούν γλυκοπατάτες (τις εισήγαγαν οι δυτικοί) και εκτρέφουν γουρούνια. Ορισμένοι έχουν ασπαστεί τον χριστιανισμό αλλά οι περισσότεροι, εξακολουθούν να λατρεύουν τα φαντάσματα των προγόνων τους και των «Δυνατών» της φυλής. Τα τελετουργικά τους έχουν σχέση πάντα με αυτά τα φαντάσματα. Θυσιάζουν γουρούνια για να κατευνάσουν τα πνεύματα σε περιπτώσεις καταστροφών ή για να ζητήσουν εύνοια πριν από τη μάχη και τα ευτυχή γεγονότα όπως ο γάμος και η γέννηση.
Οι τελετουργίες τους πάντα συνοδεύονται από χορό και τραγούδι, και φυσικά, ειδική αμφίεση. Αυτή αποτελείται από βαφή του σώματος, κάλυψη της γενετήσιας ζώνης με ανθρώπινα μαλλιά, στολισμό του κεφαλιού με φτερά, κοχύλια και μαργαριτάρια.
Οι ανθρωπολόγοι ισχυρίζονται πως οι Μέλπα είναι ο πρώτος λαός στον κόσμο που εφάρμοσε τις αρχές του καπιταλισμού ήδη από την προϊστορική περίοδο. Η άποψή τους αυτή βασίζεται στο τοπικό έθιμο το οποίο ονομάζεται «μόκα». Σύμφωνα με αυτό, ο «Δυνατός» του ενός οικισμού δίνει στον «Δυνατό» ενός άλλου οικισμού ένα δώρο. Τότε ο δεύτερος, δίνει στον πρώτο ένα αντίστοιχο δώρο, συν κάτι παραπάνω. Εν συνέχεια τα δώρα αυτά μοιράζονται από τους «Δυνατούς» σε όλους τους κατοίκους των οικισμών των οποίων ηγούνται. Μιλάμε δηλαδή για την ουσία της «ανταλλαγής» και του «επιμερισμού».
Οι Μέλπα, δημιουργούν οικογένεια, αλλά δεν ζουν όλοι μαζί στο ίδιο σπίτι. Ο πατέρας και τα ενήλικα αγόρια ζουν στο «Σπίτι των Ανδρών», που είναι στρογγυλό με κωνική σκεπή. Η μητέρα με τα μικρά αγόρια και τα κορίτσια ζουν στο «Σπίτι των Γυναικών» που είναι ορθογώνιο και έχει φράχτη για τα γουρούνια. Οι δυτικοί έποικοι και οι ιεραπόστολοι πρότειναν στη φυλή το δυτικό πρότυπο κατοικίας για τις οικογένειες. Κάποιοι Μέλπα το υιοθέτησαν. Όχι όμως όλοι.
Όταν οι νέοι άνδρες παντρεύονται, παίρνουν προίκα τα χωράφια του πατέρα τους. Όταν οι νέες γυναίκες παντρεύονται, παίρνουν ως προίκα το δικαίωμα να καλλιεργούν τα χωράφια του πατέρα τους. Στον γάμο, η οικογένεια του γαμπρού δίνει χωράφια, γουρούνια (ζωντανά και μαγειρεμένα) και μαργαριτάρια (συνήθως κολιέ) στον πατέρα της νύφης. Σε περίπτωση διαζυγίου, τα παραπάνω επιστρέφονται.
Η μουσική παίζει μεγάλο ρόλο στη ζωή των Μέλπα. Όχι μόνο στις τελετουργίες αλλά και στο φλερτ. Όταν τραγουδούν για να φλερτάρουν, το κάνουν με επίσημη ενδυμασία (δηλαδή body painting, στολισμό κεφαλιού, και φούστες από ανθρώπινα μαλλιά).
Γενικώς, οι Μέλπα είναι επιθετικοί. Συχνά πολεμούν μεταξύ τους, αλλά οι συρράξεις καταστέλλονται γρήγορα από τις Αρχές. Επίσης κυκλοφορούν στην πόλη και μετακινούνται αεροπορικώς. Ταξιδεύουν πάντα με την επίσημη φορεσιά τους και τα εργαλεία τους (παλαιολιθικό τσεκούρι και ξύλινο μπαστούνι). Αυτό το θέαμα στο αεροδρόμιο του Μάουντ Χάγκεν, είναι συνηθισμένο αλλά όταν το βλέπεις με το που προσγειώνεσαι παθαίνεις πολιτισμικό σοκ! Μετά, το συνηθίζεις. Όπως πολλά πράγματα…