Η πρώτη απόδειξη ανθρώπινου εποικισμού στην περιοχή της Γουατεμάλα ανάγεται στο 10.000 π.Χ. Οι πρώτοι κάτοικοι ήταν οι Καραΐβοι, οι οποίοι αργότερα εκδιώχθηκαν από τους Μάγια. Οι Μάγια, ανέπτυξαν εκεί σημαντικότατο πολιτισμό και ανέδειξαν τη Γουατεμάλα σε καλλιτεχνικό λίκνο.
Η χώρα κατελήφθη από τους Ισπανούς το 1518 και σε σύντομο χρονικό διάστημα οι ιθαγενείς αποδεκατίστηκαν. Οι κονκισταδόρες για να αφανίσουν τον πληθυσμό, διέσπειραν θανατηφόρες ασθένειες, με μολυσμένες κουβέρτες, που πρόσφεραν στους ιθαγενείς – δήθεν σε ένδειξη φιλίας.
Επί ισπανικής αποικιοκρατίας, η Γουατεμάλα ήταν μέρος της Νέας Ισπανίας (Μεξικό). Άλλαξε 2 πρωτεύουσες ως το 1776, οπότε και ιδρύθηκε η Πόλη της Γουατεμάλας. Η ανεξαρτησία από τους Ισπανούς ήρθε το 1821. Το Μεξικό όμως δεν δέχθηκε την απόσχιση και επανέκτησε με στρατιωτικά μέσα τις αποσχισμένες επαρχίες. Ακολούθησε Εμφύλιος Πόλεμος με τη συμβολή και της Εκκλησίας και έκτοτε η πολιτική κατάσταση της χώρας χαρακτηρίζεται από αστάθεια και πολλά πραξικοπήματα. Ένα από αυτά, το 1954, ονομάστηκε Πραξικόπημα της Μπανάνας. Αποδεδειγμένα υποκινήθηκε από τη CIA, για λογαριασμό της αμερικανικής εταιρείας United Fruit Company. 
Όσον αφορά την τέχνη των Μάγια, η Γουατεμάλα, από την Προκλασική Εποχή (2000 π.Χ.-300 π.Χ.) έχει να επιδείξει πήλινα αγγεία και ειδώλια καθώς και το παλαιότερο δείγμα οικοδομήματος από πέτρα, τον αστρονομικό ναό Ε-VII Σουμπ (2000 π.Χ.) που βρίσκεται στον αρχαιολογικό χώρο Ουαχακτούν. Την Κλασική Εποχή (300 π.Χ.-300 μ.Χ) επικράτησε η τεχνοτροπία Τεοτιχουακάν από το Μεξικό. Σε όλη τη χώρα υπάρχουν τύμβοι, μικροί ναοί και ολόκληρες αρχαίες πόλεις, όπως η Τικάλ την οποία και θα επισκεφτούμε.
Τέλος η Γουατεμάλα έχει πολύ πλούσια λογοτεχνία. Ο ποιητής και συγγραφέας Μιγκέλ Άνχελ Αστούριας, τιμήθηκε με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1966. Στο έργο του συνέδεσε την ιστορία των Μάγια με την ασταθή σύγχρονη πολιτική της χώρας του.