Στους χάρτες γράφεται με μία λέξη: Νείλος. Στη διαδρομή του, όμως, το ποτάμι αλλάζει όνομα σχεδόν όσες φορές αλλάζει χώρα. Γιατί πριν φτάσει στην Αίγυπτο και αποκτήσει τη γνώριμη εικόνα με τις φελούκες, τους φοίνικες και τις αμμώδεις όχθες, έχει ήδη υπάρξει πολλά διαφορετικά ποτάμια.

Στην Ουγκάντα, οι ομιλητές της γλώσσας Λουγκάντα τον αποκαλούν Κιίρα. Βγαίνει από τη λίμνη Βικτώρια, περνά από καταρράκτες και ορμητικά στενά και κατευθύνεται προς τη Λίμνη Άλμπερτ. Εδώ δεν είναι ακόμη ο πλατύς, ήρεμος ποταμός των αιγυπτιακών τοπίων. Είναι γρήγορος, θορυβώδης και σε ορισμένα σημεία μάλλον κακότροπος.

Όταν περνά στο Νότιο Σουδάν, γίνεται Μπαχρ αλ Τζαμπάλ, δηλαδή το «Ποτάμι του Βουνού». Ύστερα χάνεται μέσα στο Σουντ, έναν απέραντο υγρότοπο με καλαμιώνες, μικρά κανάλια και εποχικά νησιά. Βγαίνοντας από αυτόν, συνεχίζει ως Λευκός Νείλος, όνομα που συνδέεται με τα ανοιχτόχρωμα νερά και τα αιωρούμενα αργιλώδη υλικά που μεταφέρει.

Στην Αιθιοπία, ένας άλλος μεγάλος κλάδος του ποταμού ξεκινά από την περιοχή της Λίμνης Τάνα. Εκεί δεν λέγεται Γαλάζιος Νείλος αλλά Αμπάι. Διασχίζει βαθιά φαράγγια και περνά τους καταρράκτες Τις Αμπάι, πριν μπει στο Σουδάν και γίνει Μπαχρ αλ Αζράκ, δηλαδή ο Γαλάζιος Ποταμός. Κατά την περίοδο των βροχών μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος του νερού και της εύφορης λάσπης που φτάνουν στον κυρίως Νείλο.

Στο Χαρτούμ, ο Λευκός και ο Γαλάζιος Νείλος συναντιούνται. Από εκεί και πέρα, οι δύο διαφορετικές διαδρομές αποκτούν κοινό όνομα και συνεχίζουν προς τον βορρά. Για ορισμένους Νούβιους, όμως, το ποτάμι είναι Άμαν Νταγού, το «Μεγάλο Νερό». Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι το αποκαλούσαν Ιτερού, δηλαδή απλώς «Ποτάμι». Δεν χρειαζόταν περισσότερη διευκρίνιση. Υπήρχε ένα ποτάμι που καθόριζε τη ζωή και όλα τα υπόλοιπα ήταν νερό.

Η λέξη «Νείλος» έφτασε στις σύγχρονες γλώσσες μέσω του ελληνικού Νεῖλος και του λατινικού Nilus. Είναι το όνομα που τελικά επικράτησε στους χάρτες, όχι όμως το μοναδικό που επιβίωσε στις όχθες του.

Κάθε χώρα τον ονομάζει από το χρώμα, την κατεύθυνση, το τοπίο ή τη μνήμη της. Κι έτσι ο Νείλος δεν είναι ένα ποτάμι που διασχίζει έντεκα χώρες. Είναι έντεκα χώρες που προσπαθούν, καθεμία στη δική της γλώσσα, να εξηγήσουν το ίδιο νερό.