Από την Αϊ Χανούμ, η ιστορική μας διαδρομή συνεχίζεται προς την Μπαλχ, την αρχαία Βάκτρα, μία από τις σημαντικότερες πόλεις της Κεντρικής Ασίας. Η περιοχή της Βακτριανής, με επίκεντρο τη Βάκτρα, υπήρξε για αιώνες κόμβος εμπορίου, πολιτικής εξουσίας και πολιτιστικών ανταλλαγών. Η στρατηγική της θέση ανάμεσα στον ιρανικό κόσμο, την Ινδική υποήπειρο και τις περιοχές βόρεια του Αμού Ντάρια την κατέστησε ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα της αρχαιότητας.
Η Βάκτρα προϋπήρχε της εκστρατείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου και δεν αποτελεί πόλη που δημιουργήθηκε από τον ίδιο. Η σημασία της, όμως, ενισχύθηκε στο πλαίσιο των ελληνιστικών εξελίξεων, όταν η περιοχή εντάχθηκε σε ένα ευρύτερο δίκτυο πολιτικών και οικονομικών σχέσεων. Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, η Βακτριανή αποτέλεσε τμήμα των ανατολικών κτήσεων των διαδόχων του και στη συνέχεια αναδείχθηκε σε κέντρο του ελληνοβακτριανού βασιλείου.
Οι Έλληνες ηγεμόνες της Βακτριανής διατήρησαν στοιχεία της ελληνιστικής πολιτικής και καλλιτεχνικής παράδοσης, ενώ παράλληλα προσαρμόστηκαν στις τοπικές συνθήκες και στις ανάγκες των πληθυσμών που κυβερνούσαν. Η νομισματοκοπία, η τέχνη και τα αρχαιολογικά κατάλοιπα μαρτυρούν αυτή την πολυπολιτισμική πραγματικότητα. Η περιοχή υπήρξε επίσης σημαντικό πέρασμα για τη διάδοση θρησκευτικών ιδεών, μεταξύ των οποίων και του βουδισμού, ο οποίος γνώρισε αργότερα ιδιαίτερη ανάπτυξη σε τμήματα της Κεντρικής Ασίας.
Στη σημερινή Μπαλχ, η ιστορία δεν αποκαλύπτεται μέσα από ένα ενιαίο, πλήρως διατηρημένο αρχαιολογικό σύνολο, αλλά μέσα από διάσπαρτα κατάλοιπα, ιστορικές τοποθεσίες και μνημεία διαφορετικών εποχών. Στην περιήγησή μας γνωρίζουμε το ιστορικό περιβάλλον της αρχαίας πόλης, καθώς και σημαντικά ισλαμικά μνημεία, όπως το τέμενος Χατζί Πιγιάδα και το τέμενος Χουάτζα Μοχάμεντ Πάρσα. Η συνύπαρξη αυτών των μνημείων αναδεικνύει τη μακρά συνέχεια της ζωής στην περιοχή, από την αρχαιότητα έως τους μεσαιωνικούς χρόνους.
Η αρχαία Βάκτρα αποτελεί, επομένως, έναν σταθμό που μας επιτρέπει να δούμε τον ελληνιστικό κόσμο πέρα από τα όρια των πόλεων που ιδρύθηκαν με πρότυπα ελληνικής πολεοδομίας. Εδώ, το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως στη συνάντηση διαφορετικών παραδόσεων και στην ανάπτυξη ενός βασιλείου που συνέδεσε τον ελληνικό κόσμο με την Κεντρική Ασία.
Η Βάκτρα προϋπήρχε της εκστρατείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου και δεν αποτελεί πόλη που δημιουργήθηκε από τον ίδιο. Η σημασία της, όμως, ενισχύθηκε στο πλαίσιο των ελληνιστικών εξελίξεων, όταν η περιοχή εντάχθηκε σε ένα ευρύτερο δίκτυο πολιτικών και οικονομικών σχέσεων. Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, η Βακτριανή αποτέλεσε τμήμα των ανατολικών κτήσεων των διαδόχων του και στη συνέχεια αναδείχθηκε σε κέντρο του ελληνοβακτριανού βασιλείου.
Οι Έλληνες ηγεμόνες της Βακτριανής διατήρησαν στοιχεία της ελληνιστικής πολιτικής και καλλιτεχνικής παράδοσης, ενώ παράλληλα προσαρμόστηκαν στις τοπικές συνθήκες και στις ανάγκες των πληθυσμών που κυβερνούσαν. Η νομισματοκοπία, η τέχνη και τα αρχαιολογικά κατάλοιπα μαρτυρούν αυτή την πολυπολιτισμική πραγματικότητα. Η περιοχή υπήρξε επίσης σημαντικό πέρασμα για τη διάδοση θρησκευτικών ιδεών, μεταξύ των οποίων και του βουδισμού, ο οποίος γνώρισε αργότερα ιδιαίτερη ανάπτυξη σε τμήματα της Κεντρικής Ασίας.
Στη σημερινή Μπαλχ, η ιστορία δεν αποκαλύπτεται μέσα από ένα ενιαίο, πλήρως διατηρημένο αρχαιολογικό σύνολο, αλλά μέσα από διάσπαρτα κατάλοιπα, ιστορικές τοποθεσίες και μνημεία διαφορετικών εποχών. Στην περιήγησή μας γνωρίζουμε το ιστορικό περιβάλλον της αρχαίας πόλης, καθώς και σημαντικά ισλαμικά μνημεία, όπως το τέμενος Χατζί Πιγιάδα και το τέμενος Χουάτζα Μοχάμεντ Πάρσα. Η συνύπαρξη αυτών των μνημείων αναδεικνύει τη μακρά συνέχεια της ζωής στην περιοχή, από την αρχαιότητα έως τους μεσαιωνικούς χρόνους.
Η αρχαία Βάκτρα αποτελεί, επομένως, έναν σταθμό που μας επιτρέπει να δούμε τον ελληνιστικό κόσμο πέρα από τα όρια των πόλεων που ιδρύθηκαν με πρότυπα ελληνικής πολεοδομίας. Εδώ, το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως στη συνάντηση διαφορετικών παραδόσεων και στην ανάπτυξη ενός βασιλείου που συνέδεσε τον ελληνικό κόσμο με την Κεντρική Ασία.
