Πληροφορίες για: Γροιλανδία

Περιγραφή

Είναι το μεγαλύτερο νησί της γης που ανήκει στη Δανία, με έκταση 2.176.000 τετρ. χλμ. από τα οποία μόνο τα 431.000 είναι ελεύθερα από τους πάγους για ορισμένη εποχή του χρόνου. Το υπόλοιπο νησί καλύπτεται από αιώνιους πάγους. Ο πληθυσμός της φτάνει τις 57.000 κατοίκους. Πρωτεύουσα του νησιού είναι η Νουούκ (πρώην Γκοντχώμπ) με 14.500 κατοίκους.
Πολιτικά η Γροιλανδία ανήκει στη Δανία και αντιπροσωπεύεται στο κοινοβούλιό της. Το νησί έχει σχήμα μακρόστενο και βρίσκεται πιο κοντά στην αμερικανική ήπειρο. Στα νότια και στα δυτικά παράλιά της φτάνει ένα ζεστό θαλάσσιο ρεύμα, με αποτέλεσμα το κλίμα να είναι πιο ήπιο. Το χειμώνα στις περιοχές αυτές η μέση θερμοκρασία είναι - 7° C, ενώ στα βόρεια τμήματα του νησιού η μέση θερμοκρασία είναι 23° C και ακόμη περισσότερο.
Ανακαλύφθηκε από τους Βίκινγκς στα 900 περίπου μ.Χ. και ονομάστηκε Γροιλανδία, που σημαίνει πράσινο νησί. Αργότερα μετοίκησαν στο νησί διάφοροι Σκανδιναβοί και ίδρυσαν δύο αποικίες. Μέχρι το 1888 ήταν γνωστά μόνο τα παράλια και μόνο εκείνη τη χρονιά ο Νάνσεν επιχείρησε ένα ταξίδι στο εσωτερικό και έφτασε σε βάθος, από την ακτή, 550 περίπου χιλιόμετρα.
Τελικά εξερευνήθηκε ολόκληρο, το 1912, από το γνωστό εξερευνητή Ρασμούσσεν. Το νησί κατοικείται σχεδόν αποκλειστικά από Εσκιμώους, που είναι συγκεντρωμένοι κυρίως σε χωριά που δεν ξεπερνούν τους 500-600 κατοίκους το καθένα. Από τα πιο γνωστό χωριό είναι η Θούλη, στην οποία έχει εγκατασταθεί μια από τις μεγαλύτερες βάσεις ραντάρ των Αμερικανών.
Η βασική απασχόληση των κατοίκων είναι το ψάρεμα και το κυνήγι, ιδιαίτερα της φάλαινας και της φώκιας και σε μικρότερη έκταση της πολικής αρκούδας. Αναπτυγμένη είναι επίσης και η κτηνοτροφία, που περιλαμβάνει κυρίως εκτροφή ταράνδων και πολικών αλεπούδων που είναι περιζήτητες για τη γούνα τους. Τελευταία έγινε προσπάθεια εγκλιματισμού αγελάδων, χωρίς όμως να σημειωθούν και μεγάλα αποτελέσματα.

Ιστορία
Το νησί ανακαλύφθηκε το 982 από το Νορβηγό Ερρίκο τον Ερυθρό, ο οποίος μετά από τέσσερα χρόνια έφερε στο νησί και άλλους αποίκους. Μετά το 1000 οι Εσκιμώοι του νησιού άρχισαν να γίνονται χριστιανοί, από ιεραπόστολους που έφτασαν εκεί. Το 14ο αιώνα η νορβηγική αυτή αποικία λησμονήθηκε. Ανακαλύφτηκε για δεύτερη φορά το 1585 από τον εξερευνητή Ντέιβις και αργότερα από τον Μπάφιν. Το 1721 ιδρύθηκε από τους Σκανδιναβούς η πρώτη αποικία Γκόντχαμπ, στη θέση της σημερινής πρωτεύουσας. Το 1814, που χωρίστηκε η Νορβηγία από τη Δανία, η Γροιλανδία παρέμεινε στη Δανία. Χάρη στην προστατευτική πολιτική της Δανίας, ο πληθυσμός αυξήθηκε και δημιουργήθηκαν πολλοί οικισμοί. Κατά το β’ παγκόσμιο πόλεμο διαπιστώθηκε η μεγάλη στρατηγική σημασία του νησιού. Το 1951 η Δανία επέτρεψε στις ΗΠΑ την εγκατάσταση μεγάλης αεροπορικής βάσης στο Κάνακ. Το 1979 η Γροιλανδία απέκτησε την αυτονομία της. Το 1985 οι Γροιλανδοί αποφάσισαν με δημοψήφισμα να αποχωρήσουν από την ΕΟΚ (σήμερα Ευρωπαϊκή Ένωση).


Πρώιμος πολιτισμός των παλαιο-εσκιμώων
Κατά την προϊστορική περίοδο η Γροιλανδία φιλοξένησε αρκετές διαδοχικές πολιτισμικές ομάδες παλαιο-εσκιμώων, σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα της περιόδου στην περιοχή. Μεταξύ του 2500 π.Χ. και του 800 π.Χ., η νότια και δυτική Γροιλανδία κατοικούνταν από την πολιτισμική ομάδα των Σακάκ. Τα περισσότερα ευρήματα αυτής της περιόδου εντοπίζονται στον κόλπο Ντίσκο. Την περίοδο μεταξύ 2400 π.Χ. και 1300 π.Χ. έχουν καταγραφεί μαρτυρίες εποικισμού και της βόρειας Γροιλανδίας, από την πολιτισμική ομάδα γνωστή με την ονομασία Πρώτη Ανεξαρτησία, η οποία και αναφέρεται ως μέρος των φύλων εργαλειοχρηστών του Αρκτικού κύκλου.
Γύρω στο 800 π.Χ., ο πολιτισμός των Σακάκ εξαφανίστηκε, δίνοντας σταδιακά τη θέση του στον πρώιμο πολιτισμό των Ντόρσετ στη δυτική Γροιλανδία και στις ομάδες γνωστές ως Δεύτερη Ανεξαρτησία στις βόρειες περιοχές. Ο πολιτισμός Ντόρσετ ήταν και ο πρώτος που αναπτύχθηκε στις παράκτιες περιοχές, τόσο στις ανατολικές όσο και στις δυτικές ακτές, ενώ επιβίωσε μέχρι τον πολιτισμό της Θούλης γύρω στα 1550 μ.Χ. Ο τελευταίος είναι και ο βασικός πρόγονος των σημερινών κατοίκων. Η προέλευσή τους εντοπίζεται στην Αλάσκα γύρω στα 1000 μ.Χ. και μετανάστευσαν στη σημερινή Γροιλανδία κατά το 1300 μ.Χ.. Οι ομάδες της Θούλης εισήγαγαν νέες καινοτομίες, όπως η χρήση ελκήθρων με σκυλιά και τα καμάκια για την αλιεία.

 

Το βασίλειο της Νορβηγίας γύρω στα 1300.
Ο εποικισμός των Νορβηγών

Από το 986 μ.Χ., οι δυτικές ακτές της Γροιλανδίας αποικήθηκαν από κατοίκους της Ισλανδίας και της Νορβηγίας, με την ίδρυση δύο οικισμών σε φιόρδ στη νοτιοδυτικότερη άκρη του νησιού. Η συμβίωση με τον πολιτισμό Ντόρσετ και στη συνέχεια με τους κατοίκους της Θούλης από το βορρά ήταν αρμονική. Οι Νορβηγοί άποικοι έγιναν υπόλογοι στην εξουσία της Νορβηγίας κατά το 13ο αιώνα, ενώ το βασίλειο της Νορβηγίας ενώθηκε με τη Δανία το 1380 ως βασιλική σύνοδος, και το 1397 με την επίσημη ένωση κάτω από τη Συνθήκη της Ένωσης Κάλμαρ.
Οι οικισμοί, όπως το Μπραταλίντ, άκμασαν για αιώνες αλλά εξαφανίστηκαν γύρω στον 15ο αιώνα, ίσως λόγω της έναρξης μίας μικρής παγετωνικής περιόδου. Με βάση στοιχεία από παγετωνικές μελέτες, την περίοδο μεταξύ 800 και 1300, οι περιοχές των φιόρδ της νότιας Γροιλανδίας είχαν ένα ήπιο κλίμα, με δασική βλάστηση και πόες, ενώ υπήρχε οργανωμένη κτηνοτροφία.
 

Κυβέρνηση
Εκτελεστική εξουσία

Αρχηγός Κράτους είναι η Βασίλισσα Μαργαρίτα Β΄ της Δανίας (από τις 14 Ιανουαρίου του 1972), η οποία εκπροσωπείται από έναν ύπατο αρμοστή, σήμερα την Μικαέλα Ένγκελλ (Mikaela Engell, γεν. το 1956) από την 1η Απριλίου του 2011. Αρχηγός της κυβέρνησης είναι ο πρωθυπουργός. Το υπουργικό συμβούλιο εκλέγεται από το Κοινοβούλιο, που ονομάζεται Landstinget. Ο ύπατος αρμοστής διορίζεται από τον Μονάρχη και ο πρωθυπουργός (συνήθως ο ηγέτης του κόμματος με τους περισσότερους βουλευτές) εκλέγεται από το Κοινοβούλιο. Σήμερα η χώρα κυβερνάται από το συνασπισμό των κομμάτων Siumut και Inuit Ataqatigiit.


Νομοθετική εξουσία
Η νομοθετική εξουσία ασκείται από το Κοινοβούλιο, που απαρτίζεται από 31 συνολικά έδρες. Τα μέλη εκλέγονται με απλή αναλογική σε πολυεδρικές περιφέρειες από το λαό και η θητεία τους διαρκεί 4 έτη. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.[2]. Στην πρωτεύουσα Νούουκ υπήρχε το 2013 μόνο ένα εκλογικό κέντρο.

Η χλωρίδα, περιορισμένη στη νοτιοδυτική παραλιακή ζώνη, αποτελείται από βρύα, λειχήνες, ιτιές και άλλα νανώδη φυτά. Η πανίδα της Γροιλανδίας περιλαμβάνει ταράνδους, πολικές αρκούδες, αρκτικές αλεπούδες, λύκοι, ερμίνες, μοσχοβόες, πολικοί λαγοί, πολλά υδρόβια αποδημητικά πουλιά και θαλάσσια κήτη (φάλαινες, φώκιες).

Η Γροιλανδία βρίσκεται κατά το μεγαλύτερο μέρος στα βόρεια του Αρκτικού κύκλου και χωρίζεται από το Καναδικό Αρκτικό αρχιπέλαγος στα δυτικά από το Στενό του Ντέιβις και τον κόλπο του Μπάφιν, και από την Ισλανδία στα ανατολικά από τον Πορθμό της Δανίας. Τα 9/10 του εδάφους της είναι σκεπασμένα με ένα παχύ στρώμα πάγου, που έχει πάχος από 300 μ. στην περιφέρεια ως 3.000 μ. στο εσωτερικό. Αποτελεί ένα συνεχόμενο οροπέδιο με πολλές κορυφές, από τις οποίες μερικές ξεπερνούν τα 2.000 μ. Η ψηλότερη κορυφή των βουνών Γουότκιν, στο νοτιοανατολικό τμήμα, φτάνει τα 3.720 μ. και των βουνών Φόρελ, στο ανατολικό τμήμα, τα 3.385 μ. Μόνο η νοτιοδυτική και νοτιοανατολική παραλιακή ζώνη δε σκεπάζονται από πάγους. Είναι η μόνη ελεύθερη και κατοικημένη έκταση, γυμνή όμως, με πολλά βράχια, φιόρδ και νησάκια. Φιόρδ σχηματίζονται σε όλες τις ακτές της. Πολλά από αυτά προχωρούν σε μεγάλο βάθος μέσα στην ξηρά. Συχνά όγκοι πάγου πέφτουν στα νερά των φιόρδ και παρασύρονται από τα θαλάσσια ρεύματα, ενώ πολυάριθμοι ποταμοί χύνονται στις ακτές ή σχηματίζουν λίμνες, συχνά μεγάλες, στο εσωτερικό.
Το κλίμα της είναι πολικό, με διαφορές από περιοχή σε περιοχή. Δέχεται επιδράσεις από τα θαλάσσια ρεύματα και συχνά πλήττεται από φοβερές θύελλες. Το καλοκαίρι είναι σύντομο και ο χειμώνας διαρκεί εννέα μήνες. Τους καλοκαιρινούς μήνες, συχνά η θερμοκρασία ξεπερνάει τους 10 °C, αλλά με το που πέφτει η νύχτα, έχει γύρω στους 5-6 °C. Αρκετές φορές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού έχει χιονοπτώσεις, και πολύ συχνά ομίχλη, κυρίως τις πρωινές ώρες. Η πολική νύχτα στη Βόρεια Γροιλανδία διαρκεί πέντε μήνες.Η χαμηλότερη θερμοκρασία που παρατηρήθηκε ποτέ στην Γροιλανδία είναι -59 °C.

Η Γροιλανδία αποτελεί αυτόνομο τμήμα της Δανίας, στην οποία ανήκει από το 1721, με πρωτεύουσα το Νουούκ (πρώην Γκόντχαμπ, 12.181 κατ.), που είναι η μεγαλύτερη και παλαιότερη αποικία των Δανών στο νησί. Άλλες σημαντικές κωμοπόλεις είναι η Θούλε (πρώην Κανάκ), η Αμάσαλικ, η Ουμανάκ κ.ά. Οι κάτοικοι, κυρίως Ινουίτ (Εσκιμώοι) που ήρθαν σε επιμειξία με τους πρώτους Ευρωπαίους αποίκους (δανικής-νορβηγικής καταγωγής), ανέρχονται σε 55.847 σύμφωνα με εκτιμήσεις για τον Ιανουάριο του 2016, η πλειοψηφία των οποίων διαμένει στη στενή νοτιοδυτική παράκτια περιοχή. Οι γλώσσες που ομιλούνται είναι η δανική και διάφορες διάλεκτοι των Εσκιμώων.
Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού ήταν σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2015 τα 72,1 χρόνια (69,41 χρόνια οι άνδρες και 74,92 οι γυναίκες).

Οι εναέριες μεταφορές συνδέουν τις εγχώριες και κατοικημένες περιοχές της Γροιλανδίας, αλλά και στο εξωτερικό και άλλες χώρες. Όσον αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές υπάρχουν προγραμματισμένες διαδρομές,αλλά για μεγάλες αποστάσεις το ταξίδι κρατάει αρκετές ώρες και τα δρομολόγια γίνονται σε χαμηλή συχνότητα,Στις πόλεις υπάρχουν ελάχιστοι και μικροί δρόμοι. Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά. Το 2008 λειτουργούσαν 15 αεροδρόμια. Κύριο λιμάνι είναι το Σισιμιούτ.
Το Μάιο του 2007 η Air Greenland εγκαινίασε μια νέα διαδρομή από και προς την Βαλτιμόρη των ΗΠΑ, αλλά στις 10 Μαρτίου 2008 η διαδρομή ακυρώθηκε λόγω οικονομικών απωλειών. Το 2012 η Air Greenland εγκαινίασε νέες πτήσεις μεταξύ του Nuuk και του Iqaluit